پرسش‌هایی که بر «ضعف روحیه کار جمعی در کشور»، «عدم رعایت حقوق متقابل»، «قانون‌گریزی و عدم رعایت قوانین رانندگی»، «افزایش نسبی طلاق و دروغ‌گویی در جامعه»، «عدم تناسب البسه و معماری شهری با عقل و منطق»، «بی‌توجهی به الزامات آپارتمان‌نشینی»، «رواج ربا و افزایش مصرف‌گرایی در جامعه»، «رعایت نشدن حقوق میان زن و شوهر» و «تأکید بر حفظ کرامت زن در خانواده و جامعه» دلالت دارد.
ذکر این نکته ضروری به نظر می‌رسد که رهبر انقلاب پیش از این نیز بارها نسبت به موضوع سبک زندگی و اهمیت آن تذکر داده بودند. به عنوان نمونه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در تیرماه امسال در هم‌اندیشی بررسی ابعاد اسلامی- ایرانی که در محل دبیرخانه تشکیل شد، از حکم رهبر معظم انقلاب با موضوع تدوین سبک زندگی اسلامی - ایرانی در مقابل تهاجم گسترده دشمن خبر داد و این موضوع را از اولویتهای اصلی شورا در مقطع کنونی دانست. یک ماه بعد و پیرو همین موضوع، علیرضا علی‌احمدی به‌ عنوان مشاور دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی و مدیر طرح سبک زندگی اسلامی-ایرانی منصوب شد.
برای یافتن راهکار مناسب برای مطالبه رهبر انقلاب، ابتدا باید سبک صحیح زندگی و الزامات آن را شناخت، سپس به ارائه راهکار پرداخت.

سبک زندگی غربی یا اسلامی؟
«سبک زندگی» یا Life Style در غرب ـ که خاستگاه آن است ـ سبک زندگی شیوه و روش زندگی فرد در حوزه‌های مختلف زندگی او اعم از فردی یا اجتماعی است. در واقع، این عبارت بیشتر در خصوص تطابق زندگی فردی با تیپهای شخصیتی یا گروهی خاص به کار می‌رود.
حال سؤال اینجاست اگر فردی بخواهد سبک زندگی خود را شکل دهد، بر چه اساسی باید از انواع و اقسام سبک‌ها و شیوه‌های رفتاری، یکی را انتخاب یا حتی اختراع کند؟
در نگاه غیر دینی، این انتخاب به سادگی صورت می‌گیرد، زیرا اصالت با فرد و علایق اوست و در سود و لذت خلاصه می‌شود. 
علامه سید محمدحسین طباطبایی در تفسیر‌ ارزشمند «المیزان» ضمن اشاره به این موضوع می‌نویسد: «اگر جامعه غرب را یک شخصیت مى‏گرفتند، آن وقت رفتار آن شخصیت را با سایر شخصیتهاى دیگر جهان مى‏سنجیدند، معلوم مى‏شد که از تمدن غربى‏ها به شگفت در مى‏آیند و یا از توحش آنان! و به جان خودم سوگند که اگر تاریخ زندگى اجتماعى غربی‌ها را از روزى که نهضت اخیر آنان آغاز شد، مورد مطالعه دقیق قرار مى‏دادند و ...، بدون کمترین درنگى، حکم به توحش آنان مى‏کردند... هیچ انسانى که سلامت فطرتش را از دست نداده، هرگز به خود اجازه نمى‏دهد که چنین جوامعى را صالح بخواند و یا آن را سعادتمند بپندارد، هر چند دین نداشته باشد و به حکم وحى و نبوت و بدان‌چه از نظر دین سعادت شمرده شده، آشنا نباشند.»
با کنار رفتن فرهنگ غربی، باید در آیین انسان‌ساز اسلام به دنبال یافتن الگو و روش بود. فرد مسلمان باید زندگی خویش را بر اساس اصول و آموزه‌های دینی شکل دهد. بر همین اساس، اگر بخواهیم دین را براى مخاطبان امروز تبلیغ کنیم، باید بیش از هر چیزى، به سبک زندگى دینى توجه کنیم و ویژگی‌هایش را برشماریم.

«سیره نبوی» بهترین الگوی زندگی اسلامیسؤال مهم این است که استخراج جزئیات سبک زندگی دینی باید از چه منابعی صورت گیرد؟ تمام پژوهشگران و اندیشمندان اسلامی حیات طیبه رسول‌ا...(ص) را برترین الگو برای یکایک مسلمانان می‌دانند. 
مصطفی دلشاد تهرانی که با نگارش «سیره نبوی» عنوان برگزیده جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی را به خود اختصاص داده است، در این باره می‌گوید: وقتی قرآن کریم می‌فرماید «لقَد کَان لکم فی رسول ا... أُسوه حسنه» به معنای این است که باید زندگی پیامبر اکرم (ص) را فرا روی خویش قرار داده و سبک زندگی ایشان را دنبال کنیم. 
وی می‌افزاید: حضرت محمد(ص) در زندگی مدیریتی خویش، مبتنی بر یک اصول مدیریتی بود که ائمه اطهار (ع) نیز همان اصول را حفظ کردند و این اصول امروزه وجود دارد و ما می‌توانیم ریشه این اصول را در قرآن کریم، آموزه‌های حضرات معصوم(ع) و تاریخ زندگی آنها بیابیم.استاد دانشگاه قرآن و حدیث معتقد است: غفلت از سبک زندگی نبوی ما را به تبعیت از مؤلفه‌های زندگی غربی سوق می‌دهد. ما باید بازگشتی دوباره به سبک زندگی پیامبر اکرم(ص) داشته، اصول آن را استخراج کرده و آن را به شکل امروزی در آوریم و در حوزه فردی، اجتماعی، خانوادگی، اقتصادی، یک مدل و الگوی زیست مسلمانی ساخته و سعی کنیم تا جایی که می‌توانیم بر اساس آن زندگی کنیم.
به نظر می رسد یکی از بهترین کتابهایی که سبک زندگی نبوی و ائمه اطهار علیهم السلام را با زبانی ساده، همه‌فهم و گزیده ارائه کرده، کتاب ارزشمند آیت‌ا... جوادی آملی با عنوان «مفاتیح‌الحیات» است، کتابی که از آن به عنوان جلد دوم مفاتیح الجنان یاد می‌شود.
به نظر می‌رسد سبک زندگی ارائه شده در این کتاب با ذائقه اسلامی ـ ایرانی مردم همخوانی دارد که چنین توانسته است جای خود را در خانه‌ها باز کند و در کم‌تر از 5 ماه به چاپ پنجاه و هشتم و مجموع شمارگان 290 هزار جلد برسد.

نقش رسانه‌ها در القای سبک زندگیپس از شناسایی سبک زندگی مناسب، سؤال مهم‌تری پیش می‌آید و آن این است که ورود سبک زندگی دینی به معیشت روزانه مردم از چه طریق امکان‌پذیر است؟
بدون شک، نقش رسانه‌ها در این حیطه انکارناپذیر است. نتایج آخرین پژوهش انجام شده در کشور که بخشی از آن در شماره مرداد فصلنامه علمی ـ پژوهشی تحقیقات فرهنگی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به چاپ رسیده، بیانگر آن است که اکثر اعضای «شبکه‌های اجتماعی» ـ به عنوان جدیدترین نسل رسانه‌ها ـ معتقدند میان عضویت آنان در این شبکه‌ها و سبک زندگی اعضای شبکه رابطه مستقیم وجود دارد.
بر اساس نتایج این پژوهش، بیش از 30 درصد مردان و 41 درصد زنان معتقدند شبکه‌های اجتماعی اینترنتی توانسته است به میزان بالایی در نوع ادبیات افراد جامعه مؤثر باشد. همچنین 49,5 درصد زنان و 41,4 درصد مردان بر این باورند که عضویت در شبکه‌های اجتماعی اینترنتی در مقادیر متوسط به بالا توانسته است بر سبک پوشش آنان در جامعه تأثیر بگذارد.
شبکه‌های اجتماعی اگر چه از استقبال زیادی میان مخاطبان جوان برخوردارند، اما مسلماً جای رسانه‌های قدیمی‌تر نظیر سینما و تلویزیون را نمی‌گیرند. عضو هیأت علمی دانشگاه تهران در این باره می‌گوید: یکی از مؤلفه‌ها و تغییرات در سبک زندگی انسانها، رسانه‌ها بخصوص سینماست. در واقع، با اختراع سینما در سال 1895 میلادی، سبک جدیدی از زندگی آغاز شد و آدم‌ها در کنار سرگرم بودن،به صورت غیر مستقیم از آن تأثیر می‌پذیرفتند. ‌مجید شاه‌حسینی با اشاره به نقش تلویزیون در القای سبک زندگی به مردم می گوید: اگر به صورت اتفاقی هم به برنامه‌های رسانه نگاه کنید، ناخودآگاه یکی از 4 چالش‌ «سنت و مدرنیته»، «دین و مائوئیسم»، «فاشیسم و لیبرالیسم» و «چالش مردگرایی افراطی در مقابل زن‌گرایی تفریطی» به ذهن ما شلیک می‌شود و در تصمیم‌گیری‌های زندگی ما نظیر ازدواج، تحصیل و سبک زندگی تأثیر دارد.
با این توضیحات، برنامه‌سازی صحیح و پرداختن به موضوعات دینی مناسب با سلیقه مخاطب، از مهم‌ترین وظایف برنامه‌سازان تلویزیونی به شمار می‌رود. امید است تهیه و پخش برنامه‌های مناسب در راستای 20 پرسش کلیدی و آسیب مطرح شده از سوی رهبر انقلاب، به رفع این نقیصه‌ها بینجامد.

انتهای خبر/ قدس آنلاین / کد خبر: 78709

+ نوشته شده توسط بهزاد اندرز در پنجشنبه بیست و هفتم مهر 1391 و ساعت 1:10 |